\

Historia górnictwa w Polsce

Zawód górnika to profesja, która nieodzownie łączy się nie tylko z wysiłkiem fizycznym. Swoista jej cechą to także ciągłe narażanie się na niebezpieczeństwo i utratę zdrowia czy nawet życia. Poza tym górnicy to ludzie, którzy muszą odznaczać się wyjątkową wytrzymałością na bardzo trudne warunki wykonywania pracy a także hartem i pogodą ducha. Dzięki temu, możemy cieszyć się codziennie z odpowiedniej ilości energii elektrycznej, zaś zimą nie musimy obawiać się o to, że zmarzniemy. Z tego też względu wszelkie a głównie dziecięce wyrazy pamięci i wdzięczności dla górników w dniu ich święta (4 grudnia Barbórka), nie dziwią nikogo a wręcz pobudzają do refleksji i głębszego zastanowienia nad dziejami tego jakże ważnego przemysłu.

Górnictwo w Polsce od najdawniejszych czasów odgrywało bardzo istotne znaczenie w funkcjonowaniu naszego kraju. Po dziś dzień ta gałąź przemysłowa, wyliczana jest jako jedno z ważnych źródeł utrzymania Polski, zaś węgiel wydobywany na obszarze naszego kraju, znajduje licznie swoje zastosowania. Jego eksploatacja rozpoczęła się na przełomie XV/XVI wieku na Śląsku, który po dziś dzień uznawany jest za swoistą ‘kolebkę polskiego górnictwa’.

Pierwsi górnicy wywodzili się spośród niewolników i chłopów pańszczyźnianych. Nic więc dziwnego, że w miarę jak górnictwo rozszerzało swoje obszary, zmieniał się także i ich status. Stawali się rzemieślnikami a tym samym otrzymywali specjalne prawa oraz przywileje. Ponadto zezwalano na zawiązywanie zrzeszeń wolnych górników – tak zwane gwarectwa.

Początkowo do wydobywania węgla używano dość prymitywnych środków czy narzędzi. W miarę postępu technicznego, wprowadzano bardziej nowoczesne i ułatwiające pracę rozwiązania takie jak: szyny żelazne, transport konny czy parowe maszyny wyciągowe. Z czasem pojawiły się również maszyny i urządzenia zasilane energią elektryczną.

Największy rozkwit polskie górnictwo węglowe przeżywało od 2-ej połowy XIX wieku, kiedy to odnotowano znaczny wzrost zapotrzebowania na ten surowiec. Wówczas powstało też około 60-ciu nowych kopalni (do tej pory było ich 54). Na dalszy rozwój górnictwa ogromny wpływ miało między innymi powstanie placówek edukacyjnych takich jak Akademia Górnicza w Krakowie (1919r.) oraz Kopalnia Doświadczalna ‘Barbara’ w Mikołowie (1942r.), które zajmowały się profesjonalnym przygotowanie do wykonywania tego trudnego zawodu. Obecnie polskie zagłębia górnicze wciąż cieszą się sporym uznaniem w Europie. Największe z nich to Górny Śląsk. Wydobywany tu węgiel przerabiany jest na paliwo energetyczne oraz opał do gospodarstw domowych, a także wykorzystywany w przemyśle: koksochemicznym oraz gazowniczym.

Dzieje górnictwa polskiego to nie tylko jego rozwój czy powstanie ważnych ośrodków edukacyjnych. To także górnicze godło (krzyżujące się dwa młoty: perlik – młot żelazny i żelazko – klin żelazny) oraz barwy symbolizujące tą profesję (zieleń – synonim tęsknoty za światłem, światem zewnętrznym i czerń – symbol ciemności korytarzy kopalnianych) oraz liczne obyczaje barbórkowe – także te całkiem ‚zewnętrzne’ czyli akademie i przedstawienia dziecięce na Dzień Górnika.